Muri Africa y’Epfo, ikibazo cy’abimukira gikomeje gufata indi ntera, aho Abanya-Nigeria bagera ku 130 basabye guverinoma yabo kubacyura mu gihugu cyabo, bavuga ko ubuzima bukomeje kubagora ndetse bakaba bafite impungenge z’umutekano wabo.
Ibi byagarutsweho mu gihe muri Afurika y’Epfo hakomeje kugaragara ibikorwa byibasira abanyamahanga, bizwi cyane nka xenophobia. Abanya-Nigeria batuye muri iki gihugu bavuga ko bahura n’ivangura, ihohoterwa ndetse n’itotezwa rishingiye ku kuba ari abanyamahanga. Ibi bikorwa byagiye byibasira cyane Abanyafurika baturutse mu bihugu bitandukanye birimo Nigeria, Zimbabwe na Mozambique.
Aba banya-Nigeria basabye ubufasha bwa guverinoma yabo banyuze mu nzego za dipolomasi, cyane cyane Ambasade ya Nigeria iri muri Afurika y’Epfo, bavuga ko badafite uburyo bwo kwitunga, bamwe bakaba baratakaje akazi, mu gihe abandi bavuga ko ubucuruzi bwabo bwangiritse bitewe n’imvururu n’ibikorwa by’urugomo.
Guverinoma ya Nigeria, ibinyujije muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga, yatangaje ko iri gukurikiranira iki kibazo hafi cyane, ndetse ko hari gahunda iri gutegurwa yo gutaha ku bushake (voluntary repatriation), aho abifuza gutaha bazafashwa gusubira iwabo mu mahoro. Ibi si ubwa mbere bibaye, kuko mu myaka yashize Nigeria yigeze gucyura abaturage bayo benshi bari baragizweho ingaruka n’imvururu zibasira abanyamahanga muri Afurika y’Epfo.
Ku ruhande rwa Afurika y’Epfo, Guverinoma yakunze kwamagana ibikorwa bya xenophobia, ivuga ko bidakwiriye kandi ko bihabanye n’indangagaciro z’igihugu. Perezida Cyril Ramaphosa yagiye agaragaza kenshi ko abanyamahanga bafite uruhare mu iterambere ry’igihugu, ariko nanone akemeza ko ikibazo cy’ubushomeri n’ubukene kiri mu bituma bamwe mu baturage bagaragaza uburakari ku banyamahanga babashinja kubatwara akazi.
Ibibazo by’abimukira muri Afurika y’Epfo bifitanye isano n’ibindi bibazo byagutse birimo ubukungu bwifashe nabi, ubushomeri buri hejuru cyane, ndetse n’itandukaniro rikomeye hagati y’abakize n’abakene. Ibi byose bituma abaturage bamwe bashaka abo bashinja ibibazo byabo, bigatuma abanyamahanga bahinduka igitambo.
Abasesenguzi bavuga ko igisubizo kirambye kiri mu gushimangira ubufatanye hagati y’ibihugu bya Afurika, guteza imbere ubukungu, no gushyiraho politiki zicunga neza abimukira, hagamijwe kwirinda amakimbirane no kurinda uburenganzira bwa buri wese.
Iki kibazo cy’Abanya-Nigeria 130 basabye gutahuka ni ikimenyetso cy’uko ikibazo cy’abimukira muri Afurika gikwiye kwitabwaho byihariye, hagafatwa ingamba zihuriweho n’ibihugu byose kugira ngo habeho ituze n’uburenganzira bungana ku batuye umugabane.

